Bölüm-2
(HD 60364-7-702 Standardı Gereklilikleri Doğrultusunda Havuzlarda Elektriksel Güvenlik)

Sabri Günaydın

Havuzlarda ve çevresindeki alanlardaki insanların ıslak ve  kısmen giyinik  vücutlardaki vücut direncindeki azalmadan  kaynaklanan toprakla temas   ve  toprak kütlesiyle temas eden iletken yapı(lar) ile temas olasılığının artması nedeniyle  havuzlar ve çevresindeki alanlarda elektrik çarpması riski artar. Bu risk artışı nedeniyle HD 60364 standartlarının birinci bölümünden  altıncı bölümüne kadar(dahil)  tüm genel gerekliliklerle beraber HD 60364-7-702  standardının ek güvenlik gerekliliklere uyulmalıdır. 
 

HD 60364-7-702 standardının  özel gereklilikleri elektrik çarpması riskinin arttığı yüzme havuzları, çocuk havuzları, kaplıcalardaki havuzlar ve küvetler, insanlar tarafından kullanılması amaçlanman fıskiyeli/şelaleli  havuzlar, dekoratif amaçlı /kişilerin girebildiği , süs havuzları,  spa havuzları veya küvetleri, prefabrik havuzlar ve küvetler , şişme havuzlar ve küvetler,   doğal sularda, çakıl ocaklarında bulunan göllerde..vb. alanlarda, yüzme, kürek çekme ve benzeri amaçlarla insanların kullanımı için özel olarak tasarlanmış alanlar   ve tüm  bu alanların çevresindeki alanlarda bulunan elektrik tesisatları için geçerlidir. Tıbbi alanlardaki havuzlarda ek gereklilikler olabilir.

Ek gereklilikler havuzların su havzasının etrafındaki bölgelerin sınıflandırılmasına dayanmaktadır.

Havuzlarda bölgelerin  tanımı ve içerikleri aşağıdadır. 

a)    “Bölge 0”

Bu bölge havuzların zeminlerinde ve duvarlarında  bulunan girintiler dahil  havuzların ve ayak temizleme havzasının  iç kısmını, su fıskiyelerinin  veya şelalelerin iç kısmı ve bunların altındaki alanı kapsar.

Su fıskiyeleri veya şelalelerin altında bölge kesin olarak belirlenemiyorsa, havuzun kenarından geçen dikey düzlemi bölgenin yatay sınırı ve su fıskiyesinin veya şelalenin maksimum yüksekliğinin yükseklik sınırı olarak alınması önerilir.

Su jetleri veya şelaleler altında bölge tam olarak belirlenemiyorsa, bölgenin yatay sınırlaması olarak havzanın kenarından dikey düzlemin ve yükseklik sınırlaması olarak su jeti veya şelalenin maksimum yüksekliğinin alınması önerilir.
  
b)     “Bölge 1”

Bu bölge “ Bölge 0” sınırlarını, havza kenarından 2 m uzaklıkta dikey bir düzlemi, kişilerin bulunması beklenen zemin veya yüzeyin 2,5 m yukarısındaki yatay düzlemi kapsar.

Yüzme havuzunda dalış yapıları, başlangıç blokları, kaydıraklar veya kişilerin işgal etmesi veya erişmesi beklenen diğer bileşenler bulunan durumlarda, bölge 1 ayrıca “dalış tahtaları, tramplenler, başlangıç blokları, kaydıraklar ve erişilebilir heykeller ve dekoratif havuzlar/su havzaları gibi diğer bileşenlerin çevresinde 1,5 m mesafede bulunan dikey düzlem” ile “insanların bulunması beklenen en yüksek yüzeyin 2,5 m yukarısındaki yatay düzlem” bölgelerini de içerir. 

Zemin veya duvar yüzeyinin altında veya tavanın üzerinde bir mahfaza içine yerleştirilmiş erişilemeyen donanım(cihazlar)  bölge 1 içinde kabul edilmez.

c)    “Bölge 2”

Bu bölge  “bölge 1” 'in dışındaki dikey düzlem ve bu düzlemden 1,5 m uzaklıkta bulunan paralel düzlemi, kişilerin bulunması beklenen zemin veya yüzeyin 2,5 m yukarısındaki yatay düzlemi kapsar. Dekoratif amaçlı havuzlar/süs havuzları, fiskiye havuzları ve şelaleli havuzlar için "bölge 2"  yoktur. 

Zemin veya duvar yüzeyinin altında veya tavanın üzerinde bir mahfaza içine yerleştirilmiş erişilemeyen donanım(cihazlar)  bölge 2 içinde kabul edilmez.

 

• Duvarların, döşemelerin veya tavanların yukarıda belirtilen bölgeleri sınırlayan, ancak bu duvarın, döşemenin veya tavanın yüzeyinin bir parçası olan kısımlarındaki elektrikli donanım(cihazlar) için, özel gereklilikler olmadıkça yüzey tarafından sınırlanan bölge için geçerli olan gerekliliklerin aynısı yerine getirilmelidir.

• Bölge 0 ve Bölge 1’de HD 60364-7-702  standardı 702.55.102 ve 702.55.104 maddeleri gereklilikleri  dikkate alınarak, yalnızca özellikle yüzme havuzlarında kullanılmak üzere tasarlanmış yüzme havuzlarına ait elektrikli cihazlar kullanılabilir.  

 • Bölge 0 ve 1'de kullanılması amaçlanan sabit bağlantılı yüzme havuzu temizleme donanımı, kaynağı bölge 0 ve 1'in dışına monte edilen 12 V a.c. veya 30 V d.c.'yi aşmayan SELV ile beslenmelidir. Besleme kaynağının bölge 2'ye monte edildiği durumlarda HD 60364-7-702  standardı 702.53  madde gerekleri yerine getirilecektir. 


► Havuz donanımının( cihazların) bulunduğu havuz tesisat odası Bölge 1 ve Bölge 2 dışında olacaktır.

• Elektrik kontrol panelleri, kimyasal kontrol üniteleri, ozon jeneratörleri vb. donanım kimyasal depolarından uzakta, temiz, kuru, "iyi havalandırılan"  alanlarda ve yükseltilmiş beton kaideler üzerinde olmalıdır

♦ Yüzme havuzuna bitişik bir tesisat odasında  veya yerde bulunan ve yüzme havuzunu çevreleyen zeminin yüzeyinde  bulunan bir kapaktan (veya kapıdan) erişilebilen besleme pompaları veya özellikle yüzme havuzlarında kullanılması amaçlanan diğer özel elektrikli donanım(cihazlar)  aşağıdaki koruma önlemlerinden biri ile korunmalıdır:


♦ 12 V a.c. veya 30 V d.c. değerini aşmayan SELV kaynağı  0 ve 1. bölgelerin dışına kurulumu yapılır.. Besleme kaynağı “Bölge 2” ‘ye kurulduğunda HD 60364-7-702  standardı 702.53  madde gerekleri yerine getirilecektir.

♦  HD 60364-4-41  standardı  Madde 413’e göre elektriksel ayırma aşağıdaki gerekliliklerle eşzamanlı olarak  yerine getirilecektir. 

- Pompanın veya diğer donanımın(cihazların) yüzme havuzu havuzuna bağlı olduğu durumlarda, bağlantı yalnızca iletken olmayan su boruları ile yapılmalıdır;

- Havuz tesisat odası  kapağı veya kapısını  yalnızca bir anahtar veya alet kullanarak açmak mümkün olmalıdır;

- Havuz tesisat odasına veya yere monte edilen tüm donanım en az IPX5 koruma derecesine sahip olmalı veya bu koruma bir muhafaza ile sağlanmalıdır.

♦ Güç kaynağının otomatik olarak kesilmesi aşağıdaki gerekliliklerle eşzamanlı olarak yerine getirilecektir.

- Pompa veya diğer donanımın (cihazların)  yüzme havuzu havzasına bağlı olduğu durumlarda, bağlantı ya elektriksel olarak  yalıtılmış  su boruları ya da havuz havzasının  eşpotansiyel kuşaklamasına  bağlı metal su boruları ile yapılmalıdır:

- Havuz tesisat odası kapağı veya kapısını  yalnızca bir anahtar veya alet kullanarak açmak mümkün olmalıdır;

- Havuz tesisat odasına veya yere monte edilen tüm donanım en az IPX5 koruma derecesine sahip olmalı veya bu koruma bir muhafaza ile sağlanmalıdır.

- Ek eş potansiyel bağlantılar HD 60364-7-702 standardı Madde 702.415.2 gerekleri doğrultusunda gerçekleştirilecektir. 

- Donanım, nominal artık çalışma akımı 30 mA'yı aşmayan bir artık akım koruma cihazı ile korunmalıdır.
 

Yüzme Havuzlarında Bölgelere Göre İzin Verilen Donanımın ( Cihazların) Seçimi 

Not: Yukarıdaki çizelge yol göstermek  ve fikir vermek   amacıyla  standartlar doğrultusunda örnek olarak  hazırlanmıştır.Tasarım, uygulama, doğrulama( test ve devreye alma) , periyodik kontrol aşamalarında HD 60364-7-702 standardın ilgili tüm maddelerinin gereklilikleri yerine getirilecektir. 

Yukarıdaki açıklamalar şu anda yürürlükte olan HD 60364-7-702:2010 standardı gereklilikleri doğrultusunda standardın bazı bölümlerinin gereklilikleri hakkında bilgi vermek amaçlıdır. Yalnızca yukarıdaki açıklamalar göz önüne alınarak tasarım ve uygulama yapılması hiçbir şekilde yeterli değildir.

Elektriksel güvenliğin sağlanabilmesi için HD 60364-7-702:2010 standardının tüm maddelerinin gerekliliklerinin tasarım, uygulama, doğrulama ve periyodik bakımda yerine getirilmesi gerekir. Ayrıca standardın ilgili maddelerinin altındaki notlar, açıklamalarda göz önüne alınmalıdır. Bilgi için verilen şekiller yol gösterme amaçlıdır. HD 60364-7-702:2010 standardı ve bu standart içeriğinde atıf edilen standartlar güncellendiğinde güncel standardın gereklilikleri yerine getirilmelidir. Standard TSE (Türk Standartları Enstitüsü) ‘den satın alınabilir. 

Bu yazıda verilen tüm bilgiler  ilgili standartlar  doğrultusunda olup, 10 temmuz  2025  tariihi  itibarıyla yürürlükte olan standartlar göz önüne alınarak  düzenlenmiştir. Uygulamada   her zaman konu ile ilgili güncel standartların gerekleri yerine getirilecektir. 

HD 60364-7-702:2010 standardı doğrultusunda tasarım, uygulama, doğrulama ve periyodik bakım, tasarımcı, uygulamacı ve havuzların sahibinin  sorumluluğundadır. 

Bu makale ETP ‘den izin alınmaksızın kullanılamaz. İzin alınarak kullanıldığında ETP bu makalenin kullanımından doğabilecek sonuçlar için hiçbir sorumluluk kabul etmez.

Yazı dizisinin bundan sonraki bölümünde  EN IEC 60364-7-702 standardı  doğrultusunda  açıklamalara devam edilecektir.