Karikatürlerle Felsefe Bölüm-22
Walden Thoreau, Emerson

Hazırlayan ve Derleyen: Erdemir Toykan 
 

[Yayım Tarihi: 14 Eylül 2025] 

(karikatür referans: extentialcomics)

Henry David Thoreau 1817-1862, Amerikalı harita mühendisi, yazar, filozof, şair, tarihçi, kölelik karşıtı, vergi direnişçisi, kalkınma eleştirmeni ve natüralist. Vikipedi

Önemli fikirleri: Kölelik karşıtlığı, vergi direnci, sivil itaatsizlik, çevrecilik, anarşizm, basit yaşam doğrudan eylem, vicdani ret
 

 

Henry David Thoreau, 1845 yılında Concord, Massachusetts’teki evinden ayrılarak Walden Gölü’nün kenarında, kendi elleriyle inşa ettiği küçük bir kulübeye yerleşir. Bu ormanda iki sene boyunca tek başına yaşar, başka insanlara muhtaç olmadan hayatta kalmayı, yaratıcı ve ahlaki ilhamlarını doğrudan doğadan almayı öğrenir. Günlük olarak tuttuğu bu eser, yalnızca bir anı değil, aynı zamanda felsefi bir tez ve ekolojik bir manifesto niteliğindedir. Walden, Thoreau’nun iç dünyasını yansıtmakla kalmaz, dünyaya, sahip olduğumuzu düşündüğümüz şeylerle ilişkimize, gerçekten özgür bir birey olmanın anlamına ve insanın Doğa ile olan iletişiminin özüne dair en etkileyici eserlerden biridir. Doğaya ve sade bir yaşama övgü niteliğinde bir Amerikan başyapıtı. (Referans: Henry David Thoreau, Ayrıntı Yayınları)

Walden- Ormanda Bir Yaşam

Walden; ya da Ormanda Yaşam, David Henry Thoreau'nun Walden ,Göleti kıyısındaki ormanda geçirdiği sade bir yılı anlatan bir kitabı. Söylediklerinin çoğu doğrudan alıntılardan oluşuyor. Kadınların Thoreau'nun sakalını çekici bulduğunu söyleyen cümlenin de bir alıntı olduğunu düşünmüştüm; Lou May Alcott da Thoreau'nun sakalının "aşk dolu yaklaşımları kesinlikle savuşturacağını ve erkeğin erdemini sonsuza dek koruyacağını" söylemişti. Ancak daha detaylı araştırma sonucunda, bunun biri tarafından uydurulup Wikipedia'ya eklendiği ve görünüşe göre birkaç yıl orada kaldığı, orada okuyanlar tarafından da sıkça alıntılandığı anlaşılıyor. Yine de komik bir sakalı olduğu doğru.

Thoreau'nun yazım tarzını itici bulanların olduğu söyleniyor; sanki her cümleyi çağlar boyunca okunacak derin bir alıntıya dönüştürmeye çalışıyormuş gibi. Gitmemin nedeni, bilerek yaşamak, yaşamın sadece temel gerçekleriyle yüzleşmek, bana öğreteceği şeyleri öğrenip öğrenemeyeceklerimi görmek ve yaşamamış olduğumu ancak ölüm geldiği zaman fark etmemek içindi.  (metin referans: extentialcomics)        

 

 

Ralph Waldo Emerson (1803- 1882, Amerikalı) Din adamı, yazar, şair. Edebi Akım: Transandantalizm, mistik. 

Amerikalı şair, deneme yazarı ve filozof Ralph Waldo Emerson, 25 Mayıs 1803'te Boston'da doğdu. Harvard'da eğitim gördükten ve kısa bir süre öğretmenlik yaptıktan sonra papazlığa başladı. Memleketindeki Eski İkinci Kilise'ye atandı, ancak kısa süre sonra gönülsüz bir vaiz oldu. Vicdanen Rab'bin ayinini yönetemeyecek durumdaydı. On dokuz yaşındaki karısının veremden ölmesinden kısa bir süre sonra Emerson, 1831'de papazlık görevinden istifa etti.

Ertesi yıl Emerson, Thomas Carlyle ve Samuel Taylor Coleridge'i ziyaret etmek üzere Avrupa'ya yelken açtı . İskoçya doğumlu İngiliz yazar Carlyle, ikiyüzlülüğe ve materyalizme yönelik sert saldırıları, demokrasiye olan güvensizliği ve bireyin gücüne olan son derece romantik inancıyla ünlüydü. Emerson'ın Carlyle ile dostluğu hem kalıcı hem de önemliydi; İngiliz düşünürün içgörüleri, Emerson'ın kendi felsefesini oluşturmasına yardımcı oldu.
 

New England'a döndüğünde Emerson, geleneksel düşünceye meydan okumasıyla tanındı. 1835'te ikinci eşi Lydia Jackson ile evlendi ve Massachusetts, Concord'a yerleşti. Yerel edebiyat çevrelerinde "Concord Bilgesi" olarak bilinen Emerson, Amerikan felsefe ve edebiyat akımı Transandantalizm'in baş sözcüsü oldu. 19. yüzyılda New England'da merkezlenen Transandantalizm, bilimsel rasyonalizme karşı bir tepkiydi.
 

Emerson'un ilk kitabı Doğa (1836), belki de Transandantalizmin, yani dünyamızdaki her şeyin -bir çiy damlası bile- evrenin bir mikrokozmosu olduğuna dair inancının en iyi ifadesidir. Her erkeğin ve kadının paylaştığı Yüce Zihin olan Üst Ruh kavramı, Transandantalistlerin dış otoriteyi göz ardı edip doğrudan deneyime güvenmelerine olanak tanımıştır. Emerson'un "Kendine güven" sloganı, Margaret Fuller, Bronson Alcott, Henry David Thoreau ve WE Channing'in düsturu haline gelmiştir. Emerson, 1842'den 1844'e kadar Transandantalist dergi The Dial'ı yönetmiştir.

Emerson, denemelerini tekrarlayan temalar ve imgeler üzerinden sıralayan şiirsel bir düzyazı yazmıştır. Öte yandan şiirleri genellikle sert ve didaktik olarak adlandırılır. Emerson'un en bilinen eserleri arasında Denemeler, Birinci ve İkinci Seri (1841, 1844) yer alır. Birinci Seri, Emerson'un dinleyicisine Doğa ve Tanrı ile ilişkisini incelemesini ve her şeyden önce kendi yargısına güvenmesini öğütlediği ünlü denemesi "Özgüven"i içerir.

Emerson'un diğer eserleri arasında Şiirler (1847), Temsil Edilen Adamlar (1850), Yaşamın Davranışı (1860) ve İngiliz Özellikleri (1865) yer alır. En bilinen konuşmaları arasında Amerikan Bilgini (1837) ve Harvard İlahiyat Okulu mezunları önünde yaptığı ve insanın ilahiliği ve İsa'nın insanlığı hakkındaki betimlemeleriyle Boston'ın muhafazakâr din adamlarını şoke eden İlahiyat Okulu Konuşması yer alır.

Emerson'un felsefesi, gerçekliği kavramanın tek yolu olarak sezgiye olan güveniyle karakterize edilir ve kavramları büyük ölçüde Plotinus, Emanuel Swedenborg ve Jakob Böhme'nin eserlerine dayanır. "Bireyin ilahi yeterliliğine" inanan Emerson, istikrarlı bir iyimserdi. Kötülüğün varlığını kabul etmeyi reddetmesi, aralarında Herman Melville , Nathaniel Hawthorne ve Henry James Sr.'ın da bulunduğu birçok kişinin onun yargılarından şüphe duymasına neden oldu. Şüpheci yaklaşımlarına rağmen, Emerson'un inançları Amerikan kültür tarihinde merkezi bir öneme sahiptir.

Ralph Waldo Emerson 27 Nisan 1882'de zatürreden öldü.