Karikatürlerle Felsefe Bölüm-17
Ayn Rand 

Hazırlayan ve Derleyen: Erdemir Toykan 

[Yayım Tarihi: 24 Temmuz 2025]

Kaynak: (Karikatür Resim: extentialcomics)  (Metin ve Resim Çeviri: google translate)

1. Kare: (Kırmızı ceketli kadın konuşuyor, işçiler çalışıyor)

Kadın:
"Herkese iyi haber! Mühendisler, aynı miktarı sadece yaratıcılıkla üretebileceğimiz bir makine yarattılar!"
________________________________________
2. Kare: (İşçiler heyecanlanır)

İşçi 1:
"Vay canına, bu harika Ayn Rand, yani sadece yarı saat mi çalışmamız gerekecek?"
Kadın:
"Ne? Hayır, hâlâ aynı kadar çok çalışman gerekiyor."
________________________________________
3. Kare:

İşçi 2:
"Yani maaşımızın iki katı mı alıyoruz?"
Kadın:
"Şaka mı yapıyorsun? Elbette hayır."
________________________________________
4. Kare:

İşçi 3:
"Peki ne elde ediyoruz?"
________________________________________
5. Kare:

Kadın:
"Hiçbir şey, açıkça. Ürettikleri makineler sizin mi? Hayır. Bu arada, az önce söylemeyi unutuyordum, herkesin emeklilik maaşlarını geri alacağım."
________________________________________
6. Kare:
Kadın:

"Gördüğünüz gibi, benim felsefeme göre herkes kendi rasyonel çıkarlarını takip etmelidir. Bu da benim için her şey, başka hiçbir şey demek demektir.
Şimdi işinize dönün, siz berbat süsükler!" (Kupasında "I ♥ RAND" yazıyor.)
________________________________________
7. Kare (Daha sonra... yazısı ile geçiş)
(İşçiler bir giyotin hazırlamış)

İşçi:
"Eh, biz de sizin tavsiyenizi dinlemeye ve ahlaki kişisel çıkarlarımız doğrultusunda hareket etmeye karar verdik..."
________________________________________
8. Kare:

Kadın:
"Giyotin nedir?"

Alice O'Connor (doğum adı Alisa Zinovyevna Rosenbaum), daha çok Ayn Rand olarak bilinir, Existential Comics'te tekrar eden bir karakterdir. Objektivizmi geliştirmiştir.
 

Ayn Rand: (1905- 1982) İlk adı Alisa Zinovyevna Rosenbaum, kurduğu Objektivizm Felsefesi ve yazdığı Yaşamak İstiyorum (We The Living), Ben (Anthem), Hayatın Kaynağı (The Fountainhead) ve Atlas Silkindi (Atlas Shrugged) kitapları ile tanınan düşünür-yazar.

Felsefesi ve kitapları kendi bireycilik, rasyonel bencillik ve kapitalizm kavramlarını vurgular. Devletin özgür bir toplumda yasal ama minimal bir role sahip olduğuna inanan Rand sıkı bir minarşisttir (Minarşizm, devletin tek meşru fonksiyonunun bireyleri saldırganlıktan, hırsızlıktan, sözleşmelerin ihlalinden ve dolandırıcılıktan korumak olduğunu ve devlet kurumlarının sadece askeriye, polis, yargı ve yasamadan ibaret olması gerektiğini savunan liberteryen siyaset felsefesidir. Vikipedi) Liberteryanler (Liberteryenizm, özgürlüğün ve özgürlüğün bileşenlerinin siyaset içerisinde en önemli değer olduğuna inanan bir siyaset felsefesidir. Liberteryen felsefeye göre insanlar özgür olduğunda herkes için daha güvenli, daha iyi ve daha adil bir dünya yaratılabilir. Vikipedi) ve Amerikalı muhafazakarlar arasında önemli bir etkisi olmuştur.

Romanları kendisine özgü oluşturduğu bir kahramanın tanıtımını merkez alır. Kahraman kendi yeteneği özgünlüğü ve bağımsızlığı yüzünden toplumla çatışır, ama bu çatışmalar onun hataları yüzünden değil, rasyonel davrandığı ve yürekten gelen bir şekilde kendi çıkarı için çalıştığı için olur. Rand'a göre rasyonel düşünen akıllar için çatışma söz konusu değildir. Kahraman yine de idealleri doğrultusunda devam eder. Rand bu kahramanı ideal insan olarak görür ve literatürünün bu tip insanlar için bir tanıtım yeri olmasını amaç edinir.
O'na göre, İnsan değerlerini ve hareketlerini mantık kullanarak seçmelidir,

Bireylerin kendilerini başkaları için feda etmeden ve aynısını başkalarından beklemeden kendi amaçları için yaşamaya hakları vardır.

Kimsenin bir başkasının haklarına güç kullanarak tecavüz etmeye ya da güç kullanarak ona kendi fikirlerini empoze etmeye hakkı yoktur.
 

 
Hayatın Kaynağı (The Fountainhead)(1943): Hayatın Kaynağının teması "insanın ruhundaki bireycilik ve ‘’kollektivistlik’’ tir. Beş ana karakteri konu alır. Başkahraman Howard Roark, Rand'ın idealidir, yüce ruhlu, kendi fikirlerine ve ideallerine güçlü biçimde bağlı, hiç kimsenin bir başkasının tarzını herhangi bir alanda, özellikte mimaride kopya etmemesi gerektiğini düşünen bir mimar. Romandaki diğer tüm karakterler yoğunluğu değişmekle birlikte ondan değerlerinden feragat etmesini talep ederler ama o kararlılığını muhafaza eder. Roark'ın ilginç bir başka yönü bu savaşını alışılagelmiş diğer kahramanlar gibi özgünlüğü ve dünyanın adaletsizliği ile ilgili uzun ve tutkulu monologlara girerek değil, aksine kibirli, neredeyse küçümseyici bir suskunluk ve birkaç küçük söz ile yapar.

Atlas Vazgeçti (Atlas Shrugged): 1957 yılında yayımlanmış ve dünya çapında bir çoksatar olmuştur. (Kitabın adının Türkçe karşılığı "Atlas Silkindi’’).  Dünyayı sırtında taşıyan Atlas'ın artık vazgeçtiğine yapılan bir göndermedir. Türkçe çevirisinde "Atlas Vazgeçti" ismi kullanılmıştır).  Atlas Vazgeçti, Ayn Rand'ın objektivist felsefesini en iyi ve bütün şekilde anlattığı romanıdır. Kitapta yer alan şu sözleri düşüncesini özetler:
 

"Benim felsefem, özünde, hayattaki ahlaki amacı kendi mutluluğu olan, varlığının yegane amacı ve en yüce eseri olarak yaratıcı üretkenliğini gören kahramansı bir varlık, bir insan konseptidir." Atlas Vazgeçti'nin ana teması "insan aklının toplumdaki rolü" dür. Rand sanayiciyi tüm toplumlardaki en değerli organ olarak görür ve sanayicilere karşı duyulan genel kızgınlığı son derece sert bir biçimde eleştirir. Bu duyguları onu Amerikalı sanayicilerin greve gittiği ve dağlık bir alanda saklanmayı seçtiği bir roman yazmaya iter. Toplumun sömürücü olarak gördüğü, aşağıladığı ve suçladığı bu idealist, yaratıcı insanların kaçmasıyla Amerikan toplumu ve ekonomisi genel anlamda çöküşe girer. Hükûmet sanayi üzerindeki zaten boğucu olan kontrollerini artırarak tepki gösterir. Roman her ne kadar politik bir temayı merkez almışsa da seks, müzik, tıp ve insan yetenekleri gibi birçok farklı ve kompleks meseleyi irdeler. (Kaynak: Vikipedi)

İhtiyacımız Olan Felsefe: (ön sözü: Ayn Rand sadece bir romancı, bir felsefeci değildi. Aynı zamanda bir felsefe pazarlayıcısı idi; şimdiye kadarki en yetenekli pazarlıyıcısı. Felsefeyi pazarlayabilme yeteneği, onun kendine has felsefesi olan Objektivizm’in bir ürünüdür).

Ben asıl olarak bir kapitalizmin savunucusu değil, fakat bir egoizmin savunucusuyum, esasen egoizm de değil, aklın savunucusuyum. Eğer bir kişi aklın üstünlüğünü kabul ediyorsa ve onu tutarlı bir şekilde kullanıyorsa gerisi kolaydır. Aklın üstünlüğü benim çalışmanın ve Objektivizm’in asıl ilgi alanıdır, böyle olmuştur ve böyle olacaktır.

Objektivizm’e göre akıl, insanoğlunun özelliğidir. Onun hayatta kalmasının tek yoludur. Faaliyet göstermek için aklın gerektirdiği her şey insan hayatının bir gerektirdiğidir. İnsan metafiziğe, epistemolojiye ve ahlaka yani felsefeye ihtiyaç duymaktadır. Düşünebilmek, davranabilmek ve yaşayabilmek için. Objektivist, kendi davranışlarını ve kendi yaşamı için hangi fikirlerin doğru olduğunu bilmek istemesiydi. Problemin  ‘’Neredeyim’’ ‘’Nerede olduğumu nasıl anlarım’’ ‘’Ne yapmalıyım’’ bu üç sorudan kaynaklandığını ve bunları sadece bir bilimin, yani felsefe cevaplamaktadır.
    
Epistemoloji (bilgi teorisi, insanın kavrama yollarını inceleyen) (aklın üstünlüğü), Metafizik ( Aristonun ‘’ kendiliğinden oluş’’ varoluşu inceleyen bilim) (kimlik kanunu),  Politika  (bireysel haklar yani kapitalizm), Etik (insanların diğer insanlara nasıl davranması gerektiğini belirler, değerler sistemi),  (sanatı inceleyen estetetik (insan bilincinin ihtiyaçları ile ona yakıt sağlar) metafizik değerler) felsefeyi oluştururlar.