Ülkemizde Elektrik İletim ve Dağıtım Şebekelerinden Kaynaklı Orman Yangınları

Ülkemizde Elektrik İletim ve Dağıtım Şebekelerinden Kaynaklı Orman Yangınları
.png)
ETP Yangın Çalışma Grubu
Sabri Günaydın
[Yayım Tarihi: 1 Ağustos 2025]
Ülkemizde ve dünyada çıkan orman yangınları büyük üzüntülere, can ve mal kayıplarına neden olmaktadır. Yangınların oluş nedenleri bellidir. Alınacak önlemler konusunda toplumun tüm bireyleri hassas olmalı ve alınacak önlemleri desteklemelidir.
♦ İklim faktörleri nedeniyle orman yangını olaylarında artış.
Aşırı sıcaklar nedeniyle otların kuruması, havadaki nem oranının azlığı ve insan faktörü nedeniyle oluşabilen yangınlar.
♦ Şebeke güvenilirliği ve toplum güvenliği üzerindeki olumsuz etkileri.
Her yangında şebeke nedenli bir kuşkuya düşülmesi, kişi ve kuruluşlara karşı önyargıların oluşması, raporlamalarda “elektrikten çıkmıştır” ifadesi sonucu daha detaylı araştırmaya gidilmemesi, ekonomik zararın ve can kayıplarının olması.
Şebeke Kaynaklı Yangınlar:
- Arıza Tetikli Tutuşmalar: Hat çarpışmaları, ekipman arızaları veya bitki örtüsü ile temas kıvılcımlara neden olabilir.
- Eskimiş Altyapı: Yaşlanan izolatörler, iletkenler ve trafolar stres altında arıza riski taşır.
- Hava Koşulları: Şiddetli rüzgâr ve kuraklık gibi durumlar elektriksel arızalardan kaynaklı yangın olasılığını artırır.
Yangınların Şebeke Ekipmanlarına Zararı:
- Isıl Hasar: Aşırı ısı, iletkenleri ve izolatörleri eritebilir veya şekil bozabilir.
- Duman ve Parçacıklar: Yalıtım direncini azaltır ve sensör doğruluğunu olumsuz etkiler.
- Alev etkileri: Yangınlar ahşap direkleri yok edebilir ve çelik ya da kompozit yapıları zayıflatabilir.
- Erişim Kısıtlamaları: Tahliye bölgeleri ve yol kapanmaları, onarım ekiplerinin müdahalesini geciktirir ve kesinti sürelerini uzatır.
Personel İçin Riskler:
- İşletme-Bakım sırasında Tehlikeler: Elektrik hattı çalışanları, yoğun duman, ani yön değiştiren yangınlar ve düşen parçalarla karşı karşıyadır.
- Acil Müdahale Gecikmeleri: Yangınla mücadele ve şebeke arızalarının eşzamanlı yönetimi koordinasyon sorunlarına yol açabilir.
Çözüm önerileri
- Erken arıza tespiti, yeni cihazlarla teknolojinin kullanılması (Hat izleme, termal izleme, ark algılama vb)
- Eski sistemlerin yenilenmesi, yeni tesislerin kurulumları
- İş gücü eğitimi.
- Yasal düzenleyici destek ve finansman fırsatları (Orman içinden ENH geçirmek için Orman GM’den izin alınır ve her yıl parası ödenir ama alt bitki bakımlarını hat sahibine bırakırlar. Bakımda ise türlü engeller ortaya çıkar. Orman GM bu bakım hizmetini de parası karşılığı üstlenmelidir)
- Personelin Sürekli Eğitimi
Not:Yukarıdaki giriş bölümü uzun yıllar TEDAŞ 'ta görev yapmış değerli bir meslektaşımın bir yazısından alıntıdır.
2023 Yılında Yayınlanmış “Türkiye Ormancılar Derneği" Yayını “Orman Yangınları “ Kitabı
.png)
BÖLÜM I-I
ORMAN YANGINLARI TERMİNOLOJİSİ
Kitap Sayfa 11
Orman Yangınlarını Önleme Çalışmaları
Doğal yangınların dışındaki insan kaynaklı yangınlar farklı nedenlerden kaynaklanabilmektedir.
Bu kapsamda; kasıt, ihmal, enerji nakil hatlarından kaynaklı kıvılcım atması, anız yakma vb. durumlar insan kaynaklı “yangın sebepleri” ya da “yangın nedenleri”
olarak adlandırılır.
BÖLÜM I-II
ORMAN YANGINLARININ SAYISAL ANALİZİ
Kitap Sayfa 35
“Yangınların Aylara Dağılımı “ bölümü
Orman yangını riski sıcaklıkların arttığı ve buna karşılık yağışların ve hava neminin azaldığı zamanlarda yükselmektedir. Bu nedenle genel olarak yaz aylarında yangın riski daha yüksektir. Ülkemizde 1 Mayıs ve 31 Ekim tarihleri arası yangın mevsimi olarak kabul edilmektedir. Bu dönem içinde ise en riskli aylar Temmuz ve Ağustos’tur. Nitekim son 10 yıldaki orman yangınları incelendiğinde en çok yangın çıkan ayın 5.798 toplam yangınla Ağustos ayı olduğu, onu 4.885 yangınla Temmuz ayının izlediği, üçüncü sırada ise 4.831 yangınla Eylül ayının yer aldığı görülmektedir. Yine yangın mevsimi içindeki aylardan Haziran ayında, son on yılda toplam 2.619, Ekim ayında 2.437 ve Mayıs ayı içinde ise 1.373 yangın çıkmıştır. Ülkemizde yangın mevsimi dışında da orman yangınları çıkmaktadır. Kamuoyu tarafından sonbahar sonu, kış ve ilkbahar başında çıkan yangınlar çoğunlukla yanlış değerlendirilmekte ve bu aylarda çıkan yangınların kasıtlı çıkarılmış olabileceği kaygısı yaşanmaktadır. Ancak yangın mevsimi dışında özellikle Karadeniz Bölgesinde yangınların çıktığı görülmektedir. Çünkü yaz aylarında yeşil olan orman içindeki otsu türler sonbaharda kurumakta ve ormandaki yanıcı madde yükünü artırmaktadır. Sonbahar ve kış aylarında Karadeniz Bölgesinde esen kurutucu etkiye sahip lodos rüzgârları, yangın riskini yükseltmektedir. Bu şartlarda bahçe temizliği ve elektrik nakil hatlarının birbirine temasından kaynaklanan yangınlar, Karadeniz Bölgesinde yangın mevsimi dışında görülen yangınların başlıca nedenidir.
Kitap Sayfa 38
Orman Yangınlarının nedenleri
2021 yılında terör amacıyla çıkarılan orman yangını olmadığı gibi, kundaklama nedeniyle meydana gelen orman yangınları sonucunda da sadece 17 hektar orman alanı yakılmıştır. Fakat yine aynı istatistiklere bakıldığında 2021 yılındaki çıkan yangınlardan 124’ünün enerji tesislerinden (yüksek gerilim hattı, santral, trafo vb.) kaynaklandığı ve 37.358 hektar orman alanının (2021 yılında yanan ormanların %26,8’i) bu nedenle yandığı görülmektedir (Tablo 11). Aynı raporda; enerji iletim hatlarından kaynaklanan orman yangınlarının sayısının ve bu nedenle yanan alan miktarının son 10 yıldaki artışına dikkat çekilmektedir. Bu rapora göre (OGM; 2022b); 2010’da % 3,5, 2011’de
% 3,94, 2012’de % 3,27, 2013’de % 3,7, 2014’de % 0,3, 2015’de % 3,76, 2016’da % 2,1, 2017’de % 3,25, 2018’de % 2,76, 2019’da % 3,49, 2020’de % 3,88 ve 2021’de ise %4,4’lük bölümü enerji nakil hatlarının kopması veya arıza yapması sonucu meydana gelmiştir. Yıllık saha kayıplarının, 2010’da % 4,9, 2011’de % 5,4, 2012’de % 1,1, 2013’de % 7,2, 2014’de % 2,67, 2015’de % 7,1, 2016’da % 24, 2017’de % 20,59, 2018’da %7,2, 2019’da % 2,55, 2020’de %17, 2021’de ise %26,8’lik kısmı enerji nakil hatlarının kopması veya arıza yapması sonucu meydana gelen yangınlarda yitirilmiştir.
Kitap Sayfa 39
Tablo 10.Orman yangınlarının çıkış nedenleri;(OGM;2022b)
.png)
BÖLÜM I-III
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE ORMAN YANGINLARI
Sayfa 66
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE ORMAN YANGINLARI
Sayfa 66
2021 Temmuz - Ağustos Manavgat ve Marmaris Yangınları
Muğla’da çıkan yangınlardan ise sadece Milas’ta başlayan ve Kemerköy Termik Santralini de tehdit eden yangının enerji nakil hatlarından çıktığı bilinmektedir (Muğla OBM, 2022). Orman yangınlarının çıkış nedenlerinin, yangınlar öncesindeki ve sırasındaki meteorolojik koşulların, ormanlardaki yanıcı madde yüklerinin, yangın önleyici etkinliklerdeki ve yangın söndürmedeki eksikliklerin analiz edilmesi sonraki yangınlarla mücadele için gereklidir.
BÖLÜM I-IV
ORMAN YANGINLARI İLE İLGİLİ YASAL VE YÖNETSEL DÜZENLEMELERİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Sayfa 76
Orman Yangınları ile İlgili Yasal Düzenlemeler
Toplumun orman kaynaklarından beklentilerinin karşılanması için insanın ormana müdahalesi kaçınılmazdır. Diğer yandan, ormana yakın ya da bitişik yerleşimler, tarım alanları veya otlaklar, ormanlardan geçen yollar ya da enerji hatları gibi pek çok etken, insan ile orman arasında sıkı bir ilişki doğurmakta, bu ilişki sırasında yapılan hatalar, örneğin bir sigara izmaritinin otomobil camından fırlatılması ya da enerji nakil hattından sıçrayan bir kıvılcım orman yangınlarına neden olabilmektedir. Şu halde, ilk önce ele alınması gereken konu yasal düzenlemeler yoluyla insan-orman etkileşiminin dengede tutulup tutulmadığıdır. Zira her 10 yangından dokuzu insan etkisiyle çıktığına göre, insanı gereksiz şekilde ormanla temas halinde bulundurmak orman yangını riskini, dolayısıyla orman yangını sayısını da gereksiz şekilde artıracaktır.
Muğla’da çıkan yangınlardan ise sadece Milas’ta başlayan ve Kemerköy Termik Santralini de tehdit eden yangının enerji nakil hatlarından çıktığı bilinmektedir (Muğla OBM, 2022). Orman yangınlarının çıkış nedenlerinin, yangınlar öncesindeki ve sırasındaki meteorolojik koşulların, ormanlardaki yanıcı madde yüklerinin, yangın önleyici etkinliklerdeki ve yangın söndürmedeki eksikliklerin analiz edilmesi sonraki yangınlarla mücadele için gereklidir.
BÖLÜM I-IV
ORMAN YANGINLARI İLE İLGİLİ YASAL VE YÖNETSEL DÜZENLEMELERİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Sayfa 76
Orman Yangınları ile İlgili Yasal Düzenlemeler
Toplumun orman kaynaklarından beklentilerinin karşılanması için insanın ormana müdahalesi kaçınılmazdır. Diğer yandan, ormana yakın ya da bitişik yerleşimler, tarım alanları veya otlaklar, ormanlardan geçen yollar ya da enerji hatları gibi pek çok etken, insan ile orman arasında sıkı bir ilişki doğurmakta, bu ilişki sırasında yapılan hatalar, örneğin bir sigara izmaritinin otomobil camından fırlatılması ya da enerji nakil hattından sıçrayan bir kıvılcım orman yangınlarına neden olabilmektedir. Şu halde, ilk önce ele alınması gereken konu yasal düzenlemeler yoluyla insan-orman etkileşiminin dengede tutulup tutulmadığıdır. Zira her 10 yangından dokuzu insan etkisiyle çıktığına göre, insanı gereksiz şekilde ormanla temas halinde bulundurmak orman yangını riskini, dolayısıyla orman yangını sayısını da gereksiz şekilde artıracaktır.
.png)
BÖLÜM I-IV
ORMAN YANGINLARI İLE İLGİLİ YASAL VE YÖNETSEL DÜZENLEMELERİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Kitap Sayfa 85-86
Orman Yangınları ile İlgili Yönetsel Düzenlemeler
OGM Merkez ve Taşra Teşkilatında Yapılanma
Daha önce belirtilen Orman Yangınları ile Mücadele Komisyonu Mart ayı içerisinde toplanmakta ve komisyonca alınan kararlar tüm ilgili kuruluşlara, köylere kadar ulaştırılması ve alınan kararların uygulamalarının denetlenmesi esaslar arasında yer almaktadır. Denetim çalışmaları kapsamında yaylak ve kışlaklara yapılan göçler sırasında diğer kuruluşlarla işbirliği halinde denetim sağlamak, özellikle orman yangın sezonunda caydırıcı amaçla devriye hizmetlerini artırmak yer almaktadır. Yine gerekli durumlarda ormanlara giriş yasağı konulması, askeri birliklerin katılımının planlanması ve gerekli eğitimlerin verilmesi, sivil savunma ve gönüllü kuruluş ekiplerinin eğitimi diğer kuruluşlarla işbirliği halinde yürütülecek faaliyetler arasındadır. Bunun dışında orman alanlarında izinle kurulmuş tesis ve yapıların orman yangınlarına sebep olmamaları için gerekli tedbirlerin belirlenmesi, denetlenmesi, enerji nakil hatlarının bakımlarının zamanında yapılması da bu kapsamdaki faaliyetler arasındadır.
ORMAN YANGINLARI İLE İLGİLİ YASAL VE YÖNETSEL DÜZENLEMELERİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Kitap Sayfa 85-86
Orman Yangınları ile İlgili Yönetsel Düzenlemeler
OGM Merkez ve Taşra Teşkilatında Yapılanma
Daha önce belirtilen Orman Yangınları ile Mücadele Komisyonu Mart ayı içerisinde toplanmakta ve komisyonca alınan kararlar tüm ilgili kuruluşlara, köylere kadar ulaştırılması ve alınan kararların uygulamalarının denetlenmesi esaslar arasında yer almaktadır. Denetim çalışmaları kapsamında yaylak ve kışlaklara yapılan göçler sırasında diğer kuruluşlarla işbirliği halinde denetim sağlamak, özellikle orman yangın sezonunda caydırıcı amaçla devriye hizmetlerini artırmak yer almaktadır. Yine gerekli durumlarda ormanlara giriş yasağı konulması, askeri birliklerin katılımının planlanması ve gerekli eğitimlerin verilmesi, sivil savunma ve gönüllü kuruluş ekiplerinin eğitimi diğer kuruluşlarla işbirliği halinde yürütülecek faaliyetler arasındadır. Bunun dışında orman alanlarında izinle kurulmuş tesis ve yapıların orman yangınlarına sebep olmamaları için gerekli tedbirlerin belirlenmesi, denetlenmesi, enerji nakil hatlarının bakımlarının zamanında yapılması da bu kapsamdaki faaliyetler arasındadır.
BÖLÜM I-V
ORMAN YANGINLARININ SOSYO-EKONOMİK NEDENLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Kitap Sayfa 122-123
“Enerji, Madencilik, Ulaşım, Odun Üretimi ve Orman Yangınları”
Diğer taraftan ABD’nin en ölümcül orman yangınlarından birisi olan 2018 yılındaki Kaliforniya orman yangını (Vazquez vd., 2022) ve ülkemizdeki 2021 yılındaki mega yangınlardan birisi olan Milas/Muğla yangınının elektrik sistemlerinden/trafolardan kaynakladığı bildirilmektedir (ULR-8, 2023).
Kitap Sayfa 126
Sonuç ve Öneriler
Diğer yandan, orman alanlarının ormancılık dışı amaçlarla kullanımına yönelik etkinliklerin orman yangın riskini artırdığı da bir başka dikkat edilmesi gereken noktayı oluşturmaktadır. Kentleşmenin doğurduğu enerji üretimi ve iletimi, madencilik ve ulaşıma yönelik etkinliklerin orman alanlarında yoğunlaşması, orman yangın riskini ciddi olarak artıran unsurlardır. Bunlar içerisinde, enerji nakil hatları konusu OGM tarafından da dikkat çekilen bir boyutu olan yangın nedenleri kapsamındadır. 6831 sayılı Orman Yasası’nın 17. ve 18. Maddelerine göre verilen, oldukça çok çeşitli orman alanlarından ormancılık dışı amaçlarla yararlanma şekilleri orman alanlarında insan etkinliklerini artırmakta, bu da orman yangın riskinin artmasını berberinde getirmektedir. Bununla beraber orman alanlarındaki madencilik uygulamaları, HES uygulamaları gibi diğer enerji kökenli uygulamalar da benzer şekilde orman yangınları konusunda dikkatlerin bu sektörlerin üzerine çekilmesine neden olmaktadır.
Sonuç ve Öneriler
Diğer yandan, orman alanlarının ormancılık dışı amaçlarla kullanımına yönelik etkinliklerin orman yangın riskini artırdığı da bir başka dikkat edilmesi gereken noktayı oluşturmaktadır. Kentleşmenin doğurduğu enerji üretimi ve iletimi, madencilik ve ulaşıma yönelik etkinliklerin orman alanlarında yoğunlaşması, orman yangın riskini ciddi olarak artıran unsurlardır. Bunlar içerisinde, enerji nakil hatları konusu OGM tarafından da dikkat çekilen bir boyutu olan yangın nedenleri kapsamındadır. 6831 sayılı Orman Yasası’nın 17. ve 18. Maddelerine göre verilen, oldukça çok çeşitli orman alanlarından ormancılık dışı amaçlarla yararlanma şekilleri orman alanlarında insan etkinliklerini artırmakta, bu da orman yangın riskinin artmasını berberinde getirmektedir. Bununla beraber orman alanlarındaki madencilik uygulamaları, HES uygulamaları gibi diğer enerji kökenli uygulamalar da benzer şekilde orman yangınları konusunda dikkatlerin bu sektörlerin üzerine çekilmesine neden olmaktadır.
.png)
BÖLÜM II-II
ORMAN YANGINLARINA UYUMLU KATILIMCI BİR TOPLUM OLUŞTURMADA BÖLGESEL ETKİNLİKLERİN PLANLANMASI
Sayfa 175
Orman Yangınlarına Uyumlu Katılımcı Bir Toplum Oluşturmada Bölgesel Etkinliklerin Planlanması
OGM(Orman Genel Müdürlüğü) ’nin son on yıllık (2012-2021) verilerine göre, yanan orman alanlarının %20,44’ü enerji nakil hatları ve tesisleri kaynaklı olarak yanmıştır. 2021 yılında ise bu oran %26,78’e ulaşmıştır (OGM, 2022). İlgili tesisler konusunda gerekli işlem ve çalışmaların yapılmaması sorgulanmaktadır.
Sayfa 178
Yangınla Mücadele Çalışma Grubu
Yangınla ilgili el aletlerinin, kesim motorlarının, yangın söndürme cihaz ile ekipmanlarının ve müdahale araçlarının (su tankeri vb.), sağlık seti, ilk yardım malzemesi, el fenerleri, kişisel koruyucu donanımların temini, bakımları ve eğitimlerinin alınması, anıza bırakılan tarlaların orman kenarının sürülmesi, yerleşim yerleri çevresinde yanıcı maddenin azaltılması, enerji nakil hatları ve tesislerinin diplerinin yanıcı maddeden arındırılması ve ilgili kuruma gerekli ikazların yapılması, arı kovanları ile benzer durumlar için yangına fırsat vermemek adına yanıcı maddeden arındırılması, yangın başlangıcına neden olabilecek alışkanlıkların değiştirilmesi ile ilgili çalışmaların listelenerek
takibi önemlidir.
BÖLÜM III-I
ORMAN YANGINLARIYLA MÜCADELEDE KULLANILAN ALTYAPI TESİSLERİ
Sayfa 228
Yol
(OGM, 1995) şeklinde bir hedef belirlenmiştir. Orman yangınları genellikle insan hareketinin yoğun olduğu yol, yerleşim yeri, tarımsal alan, sanayi tesisi, çöplük, enerji nakil hattı gibi yerlerden başlamaktadır. Yangın İlerleyip büyüdükçe yoldan uzaklaşmakta ve müdahale imkânı azalmaktadır. Orman yangınlarında genellikle üretim amaçlı tesis edilmiş yollar kullanılmaktadır. Ağaçlandırma sahaları ve üretim ormanlarında yol yoğunluğu yeterlidir. Ancak; bozuk orman alanları ve makilik alanlarda yol yoğunluğunun yetersiz olma ihtimali yüksektir. Orman yollarının yangına hassas bölgelerdeki planlamasında sadece üretim fonksiyonu değil, yangınla mücadele faaliyetleri de dikkate alınmalıdır.
Kaynak: Türkiye Ormancılar Derneği Orman Yangınları 2023
ORMAN YANGINLARINA UYUMLU KATILIMCI BİR TOPLUM OLUŞTURMADA BÖLGESEL ETKİNLİKLERİN PLANLANMASI
Sayfa 175
Orman Yangınlarına Uyumlu Katılımcı Bir Toplum Oluşturmada Bölgesel Etkinliklerin Planlanması
OGM(Orman Genel Müdürlüğü) ’nin son on yıllık (2012-2021) verilerine göre, yanan orman alanlarının %20,44’ü enerji nakil hatları ve tesisleri kaynaklı olarak yanmıştır. 2021 yılında ise bu oran %26,78’e ulaşmıştır (OGM, 2022). İlgili tesisler konusunda gerekli işlem ve çalışmaların yapılmaması sorgulanmaktadır.
Sayfa 178
Yangınla Mücadele Çalışma Grubu
Yangınla ilgili el aletlerinin, kesim motorlarının, yangın söndürme cihaz ile ekipmanlarının ve müdahale araçlarının (su tankeri vb.), sağlık seti, ilk yardım malzemesi, el fenerleri, kişisel koruyucu donanımların temini, bakımları ve eğitimlerinin alınması, anıza bırakılan tarlaların orman kenarının sürülmesi, yerleşim yerleri çevresinde yanıcı maddenin azaltılması, enerji nakil hatları ve tesislerinin diplerinin yanıcı maddeden arındırılması ve ilgili kuruma gerekli ikazların yapılması, arı kovanları ile benzer durumlar için yangına fırsat vermemek adına yanıcı maddeden arındırılması, yangın başlangıcına neden olabilecek alışkanlıkların değiştirilmesi ile ilgili çalışmaların listelenerek
takibi önemlidir.
BÖLÜM III-I
ORMAN YANGINLARIYLA MÜCADELEDE KULLANILAN ALTYAPI TESİSLERİ
Sayfa 228
Yol
(OGM, 1995) şeklinde bir hedef belirlenmiştir. Orman yangınları genellikle insan hareketinin yoğun olduğu yol, yerleşim yeri, tarımsal alan, sanayi tesisi, çöplük, enerji nakil hattı gibi yerlerden başlamaktadır. Yangın İlerleyip büyüdükçe yoldan uzaklaşmakta ve müdahale imkânı azalmaktadır. Orman yangınlarında genellikle üretim amaçlı tesis edilmiş yollar kullanılmaktadır. Ağaçlandırma sahaları ve üretim ormanlarında yol yoğunluğu yeterlidir. Ancak; bozuk orman alanları ve makilik alanlarda yol yoğunluğunun yetersiz olma ihtimali yüksektir. Orman yollarının yangına hassas bölgelerdeki planlamasında sadece üretim fonksiyonu değil, yangınla mücadele faaliyetleri de dikkate alınmalıdır.
Kaynak: Türkiye Ormancılar Derneği Orman Yangınları 2023
.png)
Türkiye’de Orman Yangın Yönetimi : Sorunlar ve Çözüm önerileri
Cumhur GÜNGÖROĞLU Zülfi Umut ÖZKARA Vehbi TUTMAZ
Orman yangınlarında diğer bir Türkiye gerçeği ise enerji hatları ve sistemlerine bağlı yangın sebebidir. 1997-2023 yılları arasındaki yangın çıkış sebepleri ve yanan alan miktarlarında ihmal ve kazaya bağlı yangınlar ortak verilmiştir. Kazaya bağlı yangınların içerisindeki enerji kaynaklı yangınların adet ve yanan alan miktarı 2014-2023 döneminde yer almıştır (OGM, 2023b). Bu dönem içerisinde enerji kaynaklı yangınlar tüm yangın çıkış sebepleri içerisinde % 3,7’lik bir orana sahipken tüm yanan alan miktarının % 22,45’ini oluşturmuştur (bkz. Tablo 4).
.png)
Tablo 4. Orman Yangınları Çıkış Sebeplerinin Adet ve Alanları (2014-2023) Kaynak: OGM (2023b)
Enerji kaynaklı yangınların 2014-2023 yılları arasındaki dağılımına bakıldığında; 2016-17 yılları ve 2020’den günümüze kadarki yıllarda yanan alan miktarında önemli bir yere sahip oldukları anlaşılmıştır (bkz. Şekil 4).
.png)
Şekil 4. 2014-2023 Yıllarında Enerji Hatları ve Sistemleri Kaynaklı Yangınların
Tüm Orman Yangınları İçerisinde Yeri Kaynak: OGM (2023b)’den oluşturulmuştur.
Özellikle kırsal mahalle ve köylerde mevcut alçak gerilim hatları ve elektrik sistemlerinin (trafo, pano vb.) bakımsız olması, tellerin salınımı ile dal vb. yanıcılara teması ve ayrım direklerinin altlarının beton ya da mıcırla kaplı olmamasından dolayı yangınlar meydana gelmektedir.
Kaynak : https://dergipark.org.tr/tr/pub/msydergi/issue/89168/1565981
.png)
T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü İstatistikleri
Yangınların çıkış sebeplerinin bölge müdürlüklerine sayısal dağılımı, 2024
.png)
.png)
Yangınların çıkış sebeplerinin bölge müdürlüklerine alansal dağılımı, 2024
.png)
İndirmek için lütfen tıklayınız.
.png)
Kaynak: https://www.ogm.gov.tr/tr/e-kutuphane/resmi-istatistikler
Yukarıdaki incelemelere ve istatiksel bilgilere bakıldığında “Elektrik İletim ve Dağıtım Şebekeleri” ‘nden kaynaklı yangınların incelemeleri ve sonuçları görülmektedir.
Basında yer alan haberlerde, Ege bölgesinde Menderes, Seferihisar yangınlarının (10 bin hektarlık alan küle döndü) sebebi olarak İzmir Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı’nın yangın sonrası hazırladığı teknik raporda, yangının elektrik hatlarından çıktığı belirtilmektedir. Benzer şekilde Ödemiş ve Çeşme’deki yangınların da elektrik hatlarından çıktığı aktarılmaktadır.
“Yangın yerinde yapılan tetkikte, yangın başlangıcının belirtilen adreste bulunan zeytinlik içerisindeki kuru otlarda olduğu görülmüş olup, yapılan araştırma ve soruşturmada; zeytinlik içerisinden geçen alçak gerilim elektrik hattında herhangi bir neden ile (rüzgâr nedeniyle elektrik tellerinin birbirine temas etmesi, ark yapması, elektrik hattındaki yıpranma, deforme olma vb.) meydana gelen elektrik kısa devre sonucu çıkan kıvılcımların altında bulunan kuru otları tutuşturması, buradan da zeytin ağaçlarına, ormana ve yerleşim yerlerine sirayet etmesi neticesinde yangın çıkmış olabileceği kanaatine varılmıştır.” denilmektedir.
Gediz Elektrik kuruluşunun da konuya ilişkin aşağıdaki açıklamayı yaptığı belirtilmektedir.
Farklı noktalarda çıkan Seferihisar ve Menderes yangınlarının sebebiyle ilgili olarak tek bir itfaiye raporundan bahsedilmektedir.
İlgili raporda, somut ve teknik tespitlere dayanmayan, varsayımsal değerlendirmelere yer verilmekte, yangınların nedenine ilişkin kesin bulgular yer almamaktadır. Yangıların, elektrik hatlarından çıktığına dair somut bulgu bulunmadığı gibi soruşturma dosyası da henüz tamamlanmamış olup, incelemeler devam etmektedir.
Söz konusu rapora karşı itiraz süreci başlatılacak olup, resmi makamlara gerekli başvurular yapılacaktır. Henüz soruşturma aşaması tamamlanmadan, eksik ve teknik dayanağı zayıf bilgilerle kamuoyunun yanlış yönlendirilmesi, bizleri derinden üzmektedir.
Kurum olarak; adli merciler nezdinde gerçeklerin ortaya çıkması için iş birliği içinde hareket ettiğimizi, süreci titizlikle takip ettiğimizi ve kamuoyunu doğru bilgilendirmek adına gerekli her türlü hukuki adımı atacağımızı önemle bilginize sunarız.
Kaynak:
-https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/izmir-deki-yanginin-itfaiye-raporu-aciklandi-felaketin-sorumlusu-ortaya-cikti-2419529
- https://www.egeaktuel.com/izmir-deki-yanginin-itfaiye-raporu-tamamlandi/45368/
-https://www.gazeteyenigun.com.tr/foto/25566279/izmir-itfaiyesinin-yangin-raporu-cikti-tum-oklar-gdzi-gosteriyor?fbclid=IwY2xjawL1X0ZleHRuA2FlbQIxMQBicmlkETFpREtZWGttbUxMblZQRmZyAR6Wr_vDEv9jlHVKl-clFIgi4eL7sqLxee3tlm4yzWaZP-buLMiiXuj4-RCamw_aem_qlKC_0LlTOOJOsckEoxcjw
♦TEK, TEDAŞ CEDAŞ, ..vb. kuruluşlarda çok uzun yıllar görev yaymış değerli meslektaşım Nejat Cahit Gencer Linkedin’de ve webinarlarda bazı dağıtım şirketlerinin alçak gerilim dağıtım şebeklerinde kısa devre hesabı yapılmadığını belirterek bunun yangınların önemli nedenlerinden bir olduğunu belirtmekte olup ;Linkedin de aşağıdaki açıklamaları yapmıştır
Mesela diyorum;
AG hava hattı şebekesinde kısa devre hesabını yapmaz iseniz ne olur?
Trafodan uzakta çıplak hava hattı iletkenleri rüzgârdan veyahut başka bir nedenle birbirine temas ettiğinde faz faz / faz nötr kısa devresi olur. Ana panodaki sigorta veya kesicilerin bu arızaları çok kısa sürede kesmesi gerekir. (TT sistemde 1 saniye)
Kısa devrede iletkenlerden çok yüksek akımlar geçer. İletkenlerin birbirine temas ettiği nokta kesitleri kadar değil çok küçük alanlardır. temas noktalarının çok küçük olması geçen akımın da çok büyük olması nedeniyle iletken eriyerek yere damlayabilir. Yerde kuru ot ekin kuru yapraklar varsa yangına sebebiyet verebilir.
Yıllar önce bir samanlıkta yangın çıkmıştı. samanlık sahibi alçak gerilim hava hattı iletkenleri birbirine temas etti oluşan arktan yere iletken damladı ve yangını çıkardı diyordu. dağıtım şirketi ise samanlık yandı alçak gerilim iletkenlerini kopardı diyordu.
Ama netice olarak yapılan hesaplar alçak gerilim iletkenlerinin birbirine temas ettiği oluşan akımdan iletkenin eridiği ve yere damladığı ve samanlığı yaktığı kanaatine varılmıştı.
Alçak yer dağıtım şebekelerinde Sadece gerilim düşümü ve akım taşıma kapasitesi üzerinden hesap yapmak kısa devre hesabı yapmamak nelere mal oluyor görüyoruz...
Basında yer alan haberlerde, Ege bölgesinde Menderes, Seferihisar yangınlarının (10 bin hektarlık alan küle döndü) sebebi olarak İzmir Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı’nın yangın sonrası hazırladığı teknik raporda, yangının elektrik hatlarından çıktığı belirtilmektedir. Benzer şekilde Ödemiş ve Çeşme’deki yangınların da elektrik hatlarından çıktığı aktarılmaktadır.
“Yangın yerinde yapılan tetkikte, yangın başlangıcının belirtilen adreste bulunan zeytinlik içerisindeki kuru otlarda olduğu görülmüş olup, yapılan araştırma ve soruşturmada; zeytinlik içerisinden geçen alçak gerilim elektrik hattında herhangi bir neden ile (rüzgâr nedeniyle elektrik tellerinin birbirine temas etmesi, ark yapması, elektrik hattındaki yıpranma, deforme olma vb.) meydana gelen elektrik kısa devre sonucu çıkan kıvılcımların altında bulunan kuru otları tutuşturması, buradan da zeytin ağaçlarına, ormana ve yerleşim yerlerine sirayet etmesi neticesinde yangın çıkmış olabileceği kanaatine varılmıştır.” denilmektedir.
Gediz Elektrik kuruluşunun da konuya ilişkin aşağıdaki açıklamayı yaptığı belirtilmektedir.
Farklı noktalarda çıkan Seferihisar ve Menderes yangınlarının sebebiyle ilgili olarak tek bir itfaiye raporundan bahsedilmektedir.
İlgili raporda, somut ve teknik tespitlere dayanmayan, varsayımsal değerlendirmelere yer verilmekte, yangınların nedenine ilişkin kesin bulgular yer almamaktadır. Yangıların, elektrik hatlarından çıktığına dair somut bulgu bulunmadığı gibi soruşturma dosyası da henüz tamamlanmamış olup, incelemeler devam etmektedir.
Söz konusu rapora karşı itiraz süreci başlatılacak olup, resmi makamlara gerekli başvurular yapılacaktır. Henüz soruşturma aşaması tamamlanmadan, eksik ve teknik dayanağı zayıf bilgilerle kamuoyunun yanlış yönlendirilmesi, bizleri derinden üzmektedir.
Kurum olarak; adli merciler nezdinde gerçeklerin ortaya çıkması için iş birliği içinde hareket ettiğimizi, süreci titizlikle takip ettiğimizi ve kamuoyunu doğru bilgilendirmek adına gerekli her türlü hukuki adımı atacağımızı önemle bilginize sunarız.
Kaynak:
-https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/izmir-deki-yanginin-itfaiye-raporu-aciklandi-felaketin-sorumlusu-ortaya-cikti-2419529
- https://www.egeaktuel.com/izmir-deki-yanginin-itfaiye-raporu-tamamlandi/45368/
-https://www.gazeteyenigun.com.tr/foto/25566279/izmir-itfaiyesinin-yangin-raporu-cikti-tum-oklar-gdzi-gosteriyor?fbclid=IwY2xjawL1X0ZleHRuA2FlbQIxMQBicmlkETFpREtZWGttbUxMblZQRmZyAR6Wr_vDEv9jlHVKl-clFIgi4eL7sqLxee3tlm4yzWaZP-buLMiiXuj4-RCamw_aem_qlKC_0LlTOOJOsckEoxcjw
♦TEK, TEDAŞ CEDAŞ, ..vb. kuruluşlarda çok uzun yıllar görev yaymış değerli meslektaşım Nejat Cahit Gencer Linkedin’de ve webinarlarda bazı dağıtım şirketlerinin alçak gerilim dağıtım şebeklerinde kısa devre hesabı yapılmadığını belirterek bunun yangınların önemli nedenlerinden bir olduğunu belirtmekte olup ;Linkedin de aşağıdaki açıklamaları yapmıştır
Mesela diyorum;
AG hava hattı şebekesinde kısa devre hesabını yapmaz iseniz ne olur?
Trafodan uzakta çıplak hava hattı iletkenleri rüzgârdan veyahut başka bir nedenle birbirine temas ettiğinde faz faz / faz nötr kısa devresi olur. Ana panodaki sigorta veya kesicilerin bu arızaları çok kısa sürede kesmesi gerekir. (TT sistemde 1 saniye)
Kısa devrede iletkenlerden çok yüksek akımlar geçer. İletkenlerin birbirine temas ettiği nokta kesitleri kadar değil çok küçük alanlardır. temas noktalarının çok küçük olması geçen akımın da çok büyük olması nedeniyle iletken eriyerek yere damlayabilir. Yerde kuru ot ekin kuru yapraklar varsa yangına sebebiyet verebilir.
Yıllar önce bir samanlıkta yangın çıkmıştı. samanlık sahibi alçak gerilim hava hattı iletkenleri birbirine temas etti oluşan arktan yere iletken damladı ve yangını çıkardı diyordu. dağıtım şirketi ise samanlık yandı alçak gerilim iletkenlerini kopardı diyordu.
Ama netice olarak yapılan hesaplar alçak gerilim iletkenlerinin birbirine temas ettiği oluşan akımdan iletkenin eridiği ve yere damladığı ve samanlığı yaktığı kanaatine varılmıştı.
Alçak yer dağıtım şebekelerinde Sadece gerilim düşümü ve akım taşıma kapasitesi üzerinden hesap yapmak kısa devre hesabı yapmamak nelere mal oluyor görüyoruz...
.png)
Alçak gerilim dağıtım şebekesinden kaynaklı benzer bir yangını yaşamış bir kişi olarak Meslektaşım Nejat Cahit Gencer’in belirttiği konu ile ilgili standartlarda kısa devre/hata akımı hesaplarının yapılması gereklidir. Konu ile ilgili teknik detaylar aşağıdaki ilgili standartlarda görülmektedir.
♦ Ülkemizde dağıtım şebekelerinde alçak gerilim topraklama sistemimin TT olduğu belirtilmektedir. Bu konudaki uluslararası standartlar doğrultusunda (IEC 60364-4-41:2005+AMD1:2017 Edition 5.1 Madde 411.3.2.4); “dağıtım şebekelerinde oluşan arızalarda en fazla 1 saniye gibi bir sürede kaynak beslemesi kesilmeli, otomatik olarak devre dışı bırakılmalıdır. “
♦ Branşman alınan noktalarda kesit değişikliği olduğunda ilgili IEC 60364-43 standartları gerekleri doğrultusunda sigorta ya da termik manyetik devre kesici kullanılmalı ve standardın diğer maddelerinin gerekleri yerine getirlmelidir.
♦ Konu ile ilgili alçak gerilim elektrik tesisleri ile ilgili standart IEC 60364-4-41:2005+AMD1:2017 2017 Edition 5.1 Madde 411.3.2, Madde 411.5 TT sistem gerekleri, bu standardın(IEC 60364-4-41 ve ilgili diğer standartların(IEC 60364-4-43, IEC 60364-4-46,IEC 60364-5-52, IEC 60364-5-54 ve ilgili diğer IEC 60364 standartlarının gerekleri tasarım ve/veya uygulama hatası nedeniyle yerine getirilmezse hiçbir zaman zaman geriye dönüşü olmayan can kayıpları ve yaralanmalar olabilir, elektriksel arklar ve yangınlar/orman yangınları oluşabilir. Çevre felaketleri, çok büyük ekonomik kayıplar yaşanabilir.
İlgili tüm kurum ve kuruluşları (TEDAŞ, Dağıtım Şirketleri ..vb) Alçak gerilim dağıtım şebekelerinde yukarıdaki standartların gereklerini yerine getirdiklerini açıklamaya davet ediyoruz.
İlgii kurum ve kuruluşların gönderecekleri açıklamalar ETP Portalımızdan yayınlanacaktır. (Kurum ve kuruluşların açıklamalarını iletisim@etp.com.tr e-posta adresimize göndermeleri rica olunur.)
Paylaş:
SON YAZILAR
ETP Yangın Güvenliği Teknik Kılavuzlar Bölüm-3
07 Nisan 2026
Operasyonel Teknoloji (OT) için Sıfır Güven - Bölüm 3
06 Nisan 2026
Türkiye, Dünyanın En Az Gülümseyen Ülkesi!
05 Nisan 2026
E-BÜLTEN KAYIT
Güncel makalelerimizden haberdar olmak için e-bültene kayıt olun!
Güncel makalelerimizden haberdar olmak için e-bültene kayıt olun!

ETİK
KÜLTÜR & SANAT




























