Öğretim ve Eğitim Arasındaki Fark
(Difference Between  Education and Training)

H. Avni Gündüz
 

[Yayım Tarihi: 25  Haziran 2026]

Lise yıllarımda haberlerde söylenirdi: “ ….. dönemi Eğitim ve Öğretim yılı Eğitim bakanı tarafından açıldı”. Eğitim ve Öğretim arasındaki farkı düşünmezdik bile. Bizim için önemli olan okulların açılması ve tatil günlerinin ne zaman olacağı idi. O zamanlar futbol takımlarında da hep “antrenörler” vardı, “teknik direktör” denilmezdi. Lefter’in antrenör olduğu süreçte de “antrenmanları” takip eder, onun oyunculara topa nasıl vurulacağından sahada nerede duracaklarına kadar defalarca neler yapacaklarını anlattığını gözlerdik. Arap Metin’e sonunda doksandan nasıl penaltı atılacağını da “belletmişti”. Basketbolda da “koç” terimi kullanılır oldu.


İngilizce öğrenmeye başladığımızda karşımıza çıkan “education” telaffuz olarak kulağa hoş geldiğinden olsa gerek akılda kalıcı ve kullanılan bir kelime idi. Training kelimesi de eğitim olarak geçtiğinden günlük yaşantımızda her türlü “training” ve “education” bizde eğitim olarak kullanılmaya devam ediyor. Trainer ile Teacher arasındaki fark da çoğu zaman kaynadı. 

ISD (İnstructural System Development) programına katıldığımızda (çevirisi “ Eğitim Sisteminin Geliştirilmesi”) yine genel olarak eğitim kulağımıza yatkındı. Bununla beraber Akreditasyon ve Belgelendirme çalışmaları sırasında belgelendirme konusunu biraz incelemeye başlayınca okullarda öğretilen teorik bilginin uygulama sırasındaki detay bilgilerin bildiklerimizle örtüşmesi ve uygulama adımlarının öğrenilmesi yine “training” ve education” kavramlarının dilimizde de karşılıklarının kullanılması gerektiğini hatırlattı. Bir internet sayfasında gördüğüm yazı da konuyu ele almış. Kısaca aşağıda özetlemeye çalıştım.

“ Eğitim ve Öğretim"

Eğitim (Training) terimi, genellikle operasyonel seviyedeki çalışanlara sunulan bir kişiye özel bir beceri veya davranış kazandırmaktır. Bu, çalışanlarda bir yargı ve muhakeme duygusu geliştiren bir kurumda (okullarda) bir şeyin sistematik olarak öğrenilmesi süreci olan öğretim (education) ile tam olarak aynı değildir. Eğitim(Training) işyerinde sıralamadaki notlarına veya seviyelerine bakılmaksızın tüm çalışanlara eşit olarak sunulur.

Bu ikisi o kadar yakından iç içe geçiyor ki zaman geçtikçe eğitim ve  öğretim arasındaki fark giderek bulanıklaşıyor. Bununla birlikte, bu iki terim nitelikleri ve yönleri bakımından farklıdır. İşyerlerindeki organizasyonda eğitim alan işçinin biraz öğretim aldığı ve dolayısıyla öğretimsiz eğitim olmadığı söyleniyor.

1. Karşılaştırma Tablosu

2. Tanımlar

2.1 Eğitimin Tanımı

Eğitim, yaparak öğrenmekten başka bir şey değildir. İnsan gücünün özel becerilerini ve bilgilerini geliştirmeyi amaçlayan iyi planlanmış bir programdır. Mevcut ve potansiyel çalışanların öğrenme yoluyla performansını, üretkenliğini ve yetkinliğini artırma girişiminde bulunulduğu ortak bir insan kaynakları geliştirme kavramıdır. Program, kuruluş tarafından belirli hedeflere ulaşmak için özel olarak tasarlanmıştır.

Eğitim, çalışanlara işi verimli ve etkili bir şekilde yapabilmeleri için işle ilgili becerilerin kazandırılmasına yardımcı olur. 

Eğitim, işveren ile yapılan sözleşmeye bağlı olarak iş başında veya iş dışında, ücretli veya ücretsiz, yarı zamanlı veya tam zamanlı olabilir. Programın sonunda çalışanlar, eğitim sırasında ne öğrendiklerini gözlemleyerek test edilir.

Bazı yaygın eğitim türleri:

♦    Hassasiyet eğitimi (İş yaparken diğer ırk ve düşüncelerdekileri incitmeme)

♦    Giriş eğitimi

♦    İş rotasyonu

♦    Laboratuar eğitimi

♦    Çıraklık eğitimi

♦    Staj eğitimi

♦    Oryantasyon eğitimi


2.2  Öğretimin Tanımı

Öğretim terimi ile sınıfta belirli bilgileri edinmeyi öğrenmek kastedilmektedir. Öğretim, okula gitmekle eşit değildir, ancak bir kişinin okulda veya kolejdeyken kazandığını ifade eder. Öğrencilere gerçekler, olaylar, değerler, inançlar, genel kavramlar, ilkeler vb. hakkında bilgi verilmesi amaçlanmaktadır. Bu, bir bireyde akıl yürütme, anlama, yargılama ve akıl duygusu geliştirmeye yardımcı olur.

Öğretim sürecinde öğrenilen dersler bir kişinin gelecekteki zorluklarla yüzleşmesine yardımcı olur ve bir kişiyi gelecekteki işlere hazırlar. Günümüzde eğitim, sınıf öğrenimi ile sınırlı değildir, ancak dünya hakkında pratik bilgiler sunan yeni yöntemler uygulanmaktadır.
Anaokulu, ilköğretim, lise,  lisans, lisansüstü vb. öğretimin çeşitli aşamaları vardır. Belli bir öğretim düzeyini geçtiklerinde öğrencilere sertifika veya derece verilir.
 

3. Eğitim ve Öğretim Arasındaki Temel Farklılıklar

Eğitim ve öğretim arasındaki önemli farklar aşağıdaki noktalarda belirtilmiştir:

1.    Öğretim, bir kişiye belirli becerileri aşılama eylemini ifade eder. Eğitim, sınıfta veya herhangi bir kurumda teorik bilgi edinmeyle ilgilidir.

2.    Öğretim belirli becerileri geliştirmenin bir yoludur, oysa eğitim tipik bir öğrenme sistemidir.

3.    Eğitim tamamen teorik yönelimi içerir, Öğretim tam tersi olan pratik uygulamaya dayanmaktadır.

4.    Öğretim kavramı dar, eğitim kavramı nispeten daha geniştir.

5.    Eğitim, belirli bir işe ilişkin uygulamalı deneyimi içerir. Öte yandan, öğretim sınıfta öğrenmeyi içerir.

6.    Öğretim süresi eğitim süresinden daha uzundur.

7.    Eğitim, bir kişiyi mevcut işe hazırlar. Öğretim tersine, bir kişiyi gelecekteki iş ve zorluklar için hazırlar.

8.    Eğitimin amacı, çalışanların performansını ve üretkenliğini artırmaktır. Öğretimin  aksine, amaç bir akıl yürütme ve muhakeme duygusu geliştirmektir.

9.    Eğitim sırasında, bir kişi belirli bir görevi nasıl yapacağını öğrenir. Öğretimin aksine, genel kavramları öğretir.

4. Sonuç

Değişen ortamla birlikte, eğitim ve öğretime yaklaşım da değişmektedir. Normalde, eğitim alacak her çalışanın resmi bir öğretim aldığı varsayılmaktadır.  Ayrıca, eğitimsiz yürütülen bir öğretim programının olmadığı da doğrudur.

Her ne kadar eğitim tüm çalışanlar için ortak olsa da düşük düzeyli çalışanlara kıyasla daha yüksek seviyede çalışanlar için daha önemlidir.. Bu nedenle, firmalar eğitim programlarını planlarken her iki unsuru da dikkate almalıdır, çünkü çalışanların işleriyle ilgili karar vermeleri gerektiği durumlar vardır. Bu nedenle öğretim sürecinde eğitimin de öğretim kadar önemli olduğu gerçeği bulunmaktadır.

Gelişmişlik detayda saklı diye bir söz vardır. Umarım detaylara dikkat ederiz.